(geïnspireerd door Permaculture Design, by Aranya, a step by step guide)
Het mooiste cadeau dat permacultuur mij misschien heeft gegeven is om (weer opnieuw) te leren observeren. Dat kan in de vorm van stil zitten en met al je zintuigen en voelsprieten de tijd nemen om eens goed te ‘kijken’. Maar in de eerste plaats gaat het voor mij over actief observeren. Al werkend merk ik steeds meer op of maakt de natuur die in mij werkt mij attenter op heel wat zaken waarop we samen resoneren. Zaken die anders aan mijn aandacht zouden ontsnappen komen zo voluit in beeld en de ingrepen die ik wel of niet zal doen worden zo duidelijk. Het opnieuw ontwikkelen van deze observatievaardigheden is essentieel voor een goed ontwerp, maar nog meer voor een goed beheer, eens de natuur met jouw ontwerp aan de slag gaat. Die observatie voedt ons, niet enkel lichamelijk en geestelijk, maar ook spiritueel. Ze doet de intuïtie groeien.
In de natuur zijn heel wat patronen te vinden. Die zijn het resultaat van miljarden jaren ‘onderzoek’. Al die patronen dragen een zekere schoonheid in zich, creërend en verwoestend. Waarom we ze vaak schoon vinden of er ontzag voor hebben valt misschien te verklaren doordat ze excelleren in hun ontwerp.. Maar nog belangrijker om te begrijpen is waar deze vormen ontstaan of zich voordoen, en dat is altijd op de rand, de overgang tussen twee media (aarde, atmosfeer, zonlicht, schaduw, water, zuurstof,…). Aan die overgang, die nooit echt begrensd is, worden grondstoffen uitgewisseld. Denk maar aan de vertakkingen van bomen die de uitwisseling met zonlicht en gassen uit onze atmosfeer mogelijk maken. Denk aan hun wortels onder de grond waar mineralen, suikers, water en nog zoveel meer geruild worden. Hoe groter die randen van uitwisseling zijn, hoe veerkrachtiger en vitaler een wezen wordt. Het creëren van zo veel mogelijk randen is daarom essentieel voor elk levend systeem.
Dat geldt ook voor de bodem. Want wat is de bodem eigenlijk? Het is naast dat kwetsbare laagje dat alle leven mogelijk maakt op haar beurt ook een medium. Het maakt de verbinding tussen de gesteenten en mineralen van de aarde enerzijds en de gassen (stikstof, koolstof…) van de atmosfeer anderzijds. En het haalt en houdt water vast uit beide. Daarom is een goede structuur van de bodem zo belangrijk. Het maakt de motor van die uitwisseling groter, of kleiner als de bodem slecht beheerd wordt. Hoe beter die motor draait, hoe meer leven er in en op de bodem gedijt. En al dat leven versterkt op haar beurt de uitwisseling tussen aarde en hemel in een opwaartse en neerwaartse spiraal. Het maakt dat op deze begrensde aarde, overvloed mogelijk is. De zorg voor de aarde en haar bodemschil is niet voor niets het eerste van de drie ethische principes uit de permacultuur.
De bodem die onze onaflatende aandacht verdient als rentmeesters van het land, is altijd opnieuw de basis voor al onze ecosystemen. Op deze aarde en ook daarbuiten bestaat geen enkel van deze systemen op zich. Alles wat we doen, hoe klein ook, heeft altijd een effect. Dat hoeft ons niet te verlammen, missen is menselijk en aangezien wij de natuur aan het werk zijn, is missen natuurlijk en nodig. In de ontwerpen die we vanuit permacultuur maken is het wel belangrijk om zo veel mogelijk te begrijpen hoe de elementen die we in ons ontwerp plaatsen samen een ecosysteem kunnen vormen (met op termijn minder nood aan externe inputs en meer interne outputs). Elk van deze elementen heeft verschillende functies en draagt zo op zijn eigen manier mee aan de veerkracht van het systeem. Dat maakt van permacultuur een kennisintensief systeem, zeker als je er pas mee start.
Dat kan overrompelend lijken, dat was het voor mij een lange tijd ook en dat is het nog vaak. Ik groeide op in Brussel en wist tot mijn 25ste niet hoe een aardappelplant er uit zag, laat staan vreemde dingen als smeerwortels, eeuwig moes, kaki’s en kweeperen. Die kennis komt stap voor stap en als je er dan in slaagt om wat te vertragen en af en toe te ervaren hoe de natuur aan de slag gaat met jouw ontwerp, komt het zeker goed. Als je het toelaat is de natuur altijd genereus en die generositeit kan jij op jouw manier versterken en zo toegankelijk maken voor alles wat leeft, kruipt en schijnbaar stil ligt.
Wil je zelf ontdekken wat permacultuur voor jou kan betekenen? Bekijk dan zeker ons aanbod